Je kreeg een brief van iemand die je huis wil kopen: wat nu?

Ik ben Jiri, makelaar in Maastricht. Ik zit regelmatig aan de keukentafel bij mensen die net besloten hebben te verkopen, en vaak gaat dan een la open. Daar komen de brieven uit die ze de afgelopen jaren in de bus kregen van mensen die hun huis wilden kopen, meestal met de vraag die u nu ook heeft: is dit serieus, of is dit weer zo'n opkoper? Hieronder staat hoe ik daar als makelaar naar kijk, en wat u er wel en niet mee moet.

Eerst het belangrijkste: u hoeft niets

Een brief van iemand die uw huis wil kopen, verplicht u tot niets. U hoeft niet te antwoorden, u hoeft niet te bellen, en u hoeft zich niet te verantwoorden als u de brief weggooit. Antwoordt u wel, dan heeft u nog niets verkocht. Een gesprek is geen toezegging, en een mondelinge afspraak over de verkoop van een woning aan een particulier is evenmin bindend.

U zit pas vast aan een verkoop als er een schriftelijke koopovereenkomst ligt die door u en de koper is ondertekend. De koper heeft daarna zelfs nog drie dagen bedenktijd. Alles daarvóór, van de brief tot de koffie aan uw keukentafel, is vrijblijvend. Laat u dus door niemand opjagen met zinnen als "dit aanbod geldt tot vrijdag". Wie zo schrijft, heeft haast om een andere reden dan uw huis.

Belegger of particulier: zo ziet u het verschil

Ik heb genoeg van die brieven in handen gehad om te weten dat ze in twee soorten komen. De eerste soort is getypt op briefpapier van een bedrijf, soms met alleen een postbus of een e-mailadres als afzender. De tekst gaat over "woningen in uw wijk" en niet over uw huis, er staat vaak een bedrag of een bod in, en er wordt beloofd dat het snel kan, zonder makelaar en zonder gedoe. Dat is een opkoper of een belegger. Hij schrijft honderden van deze brieven, en het bod dat erin staat ligt bijna altijd onder wat uw huis op de markt zou opbrengen.

De tweede soort is van een mens. Er staat een echte naam onder met een echt adres, vaak uit de buurt. De brief gaat over uw huis: de erker, de tuin, dat ze er elke dag langs fietsen. De schrijver zegt wie hij is, met wie hij is en waar hij nu woont, zegt letterlijk dat hij geen belegger en geen makelaar is, en vraagt om niets meer dan een gesprek als u ooit zou willen verkopen. Er staat geen bedrag in en geen termijn. Hoe zo'n brief vanaf de andere kant tot stand komt, en waarom het hele verschijnsel besmet is geraakt door de eerste soort, leest u in briefje in de bus om een huis te kopen.

Twijfelt u, dan is er een eenvoudige test. Zoek de naam en het adres op. Een particulier is te vinden; een bedrijf met een postbus heeft meestal geen gezicht. En let op de toon: wie u iets wil verkopen, maakt haast, en wie bij u wil wonen, heeft geduld.

Hoe de schrijver aan uw adres kwam

Deze vraag krijg ik vaak, meestal met een licht onbehagen erbij. Het antwoord is bijna altijd onspannend: de schrijver is door uw straat gelopen. Een brief aan "de bewoner(s) van" plus het huisnummer heeft geen naam nodig, en de meeste particulieren schrijven precies zo. Ze kennen uw straat omdat ze er zelf wonen, er gewoond hebben of er elke dag doorheen komen.

Staat uw naam op de envelop, dan komt die vrijwel zeker uit het Kadaster. Dat is een openbaar register: iedereen kan tegen een kleine vergoeding opvragen wie de eigenaar van een adres is, en dat is al tientallen jaren zo. Het is geen datalek en geen hack. De privacywet, de AVG, richt zich op het stelselmatig verzamelen en verwerken van persoonsgegevens, en een bedrijf dat hele wijken aanschrijft heeft zich daaraan te houden. Eén particulier die één brief schrijft aan het huis waar hij wil wonen, is iets anders. Wat er in het Kadaster te vinden is en wat niet, staat in de eigenaar van een woning achterhalen.

Als u nu niet wilt verkopen

Dan hoeft u, zoals gezegd, niets te doen. Toch raad ik u aan om een serieuze particulier kort te antwoorden, al is het maar één zin. "We hebben nu geen plannen, maar we bewaren uw brief" is een gewoon en gewaardeerd antwoord. Het kost u een minuut, de schrijver weet waar hij staat, en u houdt een lijntje open voor het geval uw plannen veranderen. Dat is geen toezegging, en niemand zal het zo lezen.

Sommige brieven komen via een dienst in plaats van rechtstreeks. Ik heb daar zelf een gemaakt, DoorLetter, omdat ik te vaak zag dat het telefoonnummer van zo'n schrijver na een jaar niet meer te vinden was. In die brieven staat een code waarmee u anoniem kunt antwoorden zonder uw naam, telefoonnummer of e-mailadres te delen, en u kunt zich met één klik afmelden als u geen brieven meer wilt. Wat u ook kiest, uw gegevens blijven van u.

Een opkoper hoeft u niet te antwoorden. Reageert u wel, dan komt er vaak een tweede brief en een telefoontje, en dat wilt u meestal niet. Weggooien is bij die soort het beste antwoord.

Als u wél wilt verkopen

Dan heeft u iets bijzonders in handen: een koper die uw huis al wil, nog voordat u een makelaar heeft gebeld. Dat scheelt u een biedingsstrijd en bezichtigingen door vreemden. Het betekent niet dat u uw huis moet weggeven. Een serieuze particulier wil een eerlijke prijs betalen, geen koopje, en u mag dat ook van hem verwachten.

De volgorde is dan als volgt. Laat uw huis eerst taxeren door een onafhankelijke taxateur, zodat u weet wat het waard is en niet afhankelijk bent van wat de koper ervan vindt. Nodig de schrijver uit en bespreek wat voor u belangrijk is: een opleverdatum die aansluit op uw volgende woning, zekerheid over zijn financiering, misschien dat de tuin blijft zoals hij is. Bent u het eens, dan laat u een notaris de koopovereenkomst opstellen. Een notaris en een taxateur heeft u altijd nodig. Wilt u iemand naast u die de prijs en het contract bewaakt, dan kan een makelaar dat ook bij een koper die er al is, desnoods als deelopdracht, alleen voor de onderhandeling of alleen voor het papierwerk.

Vraag de koper gerust om bewijs dat zijn financiering haalbaar is, bijvoorbeeld een verklaring van zijn hypotheekadviseur. Een serieuze koper heeft daar geen moeite mee. En onthoud dat ook hier geldt: tot de handtekeningen onder de koopovereenkomst staan, zit u nergens aan vast.

Waarom bewaren verstandig is

Dit is het deel dat ik het vaakst aan keukentafels zie misgaan. De eigenaren hadden brieven gehad, soms drie of vier, en wilden die mensen nu best eerst een kans geven. Maar de brieven waren weg, of het nummer stond niet meer in de telefoon, of er lag een kaartje zonder naam in de la. Dan ging het huis alsnog op Funda, met alle drukte die ze juist hadden willen vermijden.

Een bewaarde brief is een optie die niets kost. U hoeft er nu niets mee, en over een jaar of twee, als het gesprek over verhuizen bij u thuis echt begint, is het het eerste waar u naar grijpt. Leg de serieuze brieven bij uw belangrijke papieren, met de datum erop. De brieven van opkopers mogen in de kachel; daar zijn we het in heel Nederland inmiddels wel over eens.